Patrwa gh & poihsh Εκτύπωση E-mail
 

«ΠΑΤΡΩΑ ΓΗ» ΚΑΙ ΠΟΙΗΣΗ*

Κατ' αρχήν, λόγοι ηθικής δεοντολογίας με προτρέπουν να απευθύνω τις ευχαριστίες μου στους διοργανωτές του διαγωνισμού τούτου, για την ευκαιρία που μου παρείχαν να κερδίσω αυτή τη διάκριση. Παραλαμβάνοντας το βραβείο που μου απονέμεται, μου έρχονται στο νου τα λόγια του Παναγιώτη Κανελλόπουλου απ' τη μνημειώδη του, Ιστορία του Ευρωπαϊκού Πνεύματος: «Κριτήριο στο βάθος, δεν είναι η ίδια η "ποίηση", αλλά ο "ποιητής". Δε λέει η ποίηση στον ποιητή: "εδώ είμαι, αν καταφέρεις να μ' εγγίσεις, γίνεσαι ποιητής", αλλά ο ποιητής λέει στο οποιοδήποτε θέμα: "εδώ είμαι, αν σε εγγίσω, γίνεσαι ποίηση!"».

Και όμως!.. Καθένας από μας δεν μπορεί παρά να μπει στον πειρασμό να αμφισβητήσει τον προαναφερθέντα ισχυρισμό του μεγίστου πνευματικού μας ανθρώπου, εάν αναλογιστεί, ότι η τεράστια —σχεδόν μεταφυσική— πνευματική δύναμη της πατρώας γης μας, της Ελλάδας, αλλά και ολόκληρου του Ελληνισμού, είναι τέτοιας εμβέλειας και ρωμαλεότητας, ώστε να μπορεί να αναγορεύσει σε ποιητή εκείνον που θα καταφέρει να την εγγίσει «με τα μάτια της ψυχής του», κατά την έκφραση του εθνικού μας ποιητή.

Προπάντων σήμερα, η εμβέλεια και η ρωμαλεότητα της πνευματικής δύναμης της Ελλάδας και του Ελληνισμού μας εμβάλλουν να αρθούμε όλοι στο ύφος των περιστάσεων. Θα εκόμιζα γλαύκα εις Αθήνας, εάν επαναλάμβανα, ότι η κοινωνίας μας αντιμετωπίζει βαθιά κρίση και παρακμή, η οποία —σημειωτέον— κυοφορείτο από πολλά χρόνια πριν. Εδω υπεισέρχεται ο ζωτικός ρόλος που καλείται να παίξει η ποίηση και η τέχνη γενικότερα: να μην αρκείται απλώς να επισημαίνει ή έστω να καταδικάζει την παρακμή, αλλά να ατενίζει πάνω και πέρα άπ' αυτήν» να αρθρώνει προφητικό λόγο σαν αυτόν του επίσης εθνικού μας ποιητή Κωστή Παλαμά:

«...Και μην έχοντας πιο κάτω άλλο σκαλί

να κατρακυλήσης πιο βαθιά στου Κακού τη σκάλα,

για τ* ανέβασμα ξανά που σε καλεί

θα αισθανθείς να σου φυτρώσουν, ω χαρά!

Τα φτερά,

τα φτερά τα πρωτινά σου τα μεγάλα!».

Και, συνάμα, οφείλει να αρθρώνει λόγο εθνεγέρτη, λόγο σαν αυτόν του άλλου μεγάλου εθνικού ποιητή μας, του Ανδρέα Κάλβου:

«Τα δειλά των εχθρών σας πλήθη καταφρονήσατε' την κόμην πάντα ο θρίαμβος στέφει των υπέρ πάτρης κινδυνευόντων».

Δε νομίζω πως θα αμφισβητούσε κανείς ότι οι καιροί είναι, πράγματι, δύσκολοι. Όμως, αυτή είναι και η μεγάλη πρόκληση. Και ξανά αντλούμε διδάγματα πολυτιμότατα σε βάθος και αξία διαχρονική, από τα νάματα του Παλαμικού λόγου:


«Ανάξιος όποιος ξάφνου ακούει το προσκλητήρι των καιρών να το φυσάη ή να το κρούη σάλπιγγα ή τύμπανο, το ακούει, Δε λέει: Παρών!».

Η σημερινή, πανευρωπαϊκή και παγκόσμια, ούτως ή άλλως, κρίση είναι απλώς το μεταβατικό στάδιο προς μία νέα ιστορική πορεία της ανθρωπότητας. Σ1 αυτήν την νέα ιστορική πορεία, το ελληνικό έθνος, μπορεί και πρέπει να είναι ίσο μεταξύ των πρώτων. Πιστεύω ότι τούτο είναι εφικτό, εάν μας γίνει συνείδηση το απόφθεγμα του φον Μόλτκε, ότι «το πεπρωμένο κάθε λαού ενέχεται στην ίδια του τη δύναμη» και εάν αφομοιώσουμε την πλουτάρχεια διδαχή, «ως σώματος ρίγος ή θάλπος φέρειν δυναμένου το προς αμφοτέρας ευ πεφυκός ομού τας μεταβολάς ρωμα-λεότερον, ούτω ψυχής άκρατος ευρωστία και ισχύς, ην ούτε το ευτυχείν ύβρει θρύπτει και ανίησιν, ούτε συμφοραί ταπεινούσι». Αυτό δεν ισχύει μονάχα για τα άτομα, αλλά και για τα έθνη. Εάν τις τελευταίες δεκαετίες επλήγη η πατρίδα μας από συνεχόμενες εθνικές συμφορές, σε καμία περίπτωση δεν έχουμε το δικαίωμα να επιτρέπουμε στις συμφορές να μας ταπεινώνουν.

Ο λαός μας είναι σε θέση να ακολουθήσει μία συνεχή πορεία προς την πρόοδο, εάν συνειδητοποιήσει τις δυνάμεις που κρύβει μέσα του, και εάν δεν λησμονήσει ότι οι χειρότεροι εχθροί της προόδου είναι η ευκολία, η νωχέ-λεια, η δημαγωγία, όπως τόσο εύστοχα είχε επισημάνει ο Στρατηγός Ντε Γκωλ στον μνημειώδη λόγο που εξεφώνη-σε στη Βουλή των Ελλήνων στις 17 Μαΐου 1963.

Για μία ακόμη φορά επαναλαμβάνω, ότι είναι, πράγματι, ζωτικός ο ρόλος που καλείται να παίξει η ποίηση, ούτως ώστε να πραγματωθεί αυτή η πορεία προς την πρόοδο, εναντίον κάθε μορφής παρακμής και εκφυλισμού.

Εν κατακλείδι, σε ότι αφορά το άτομο μου, νομίζω ότι εκείνος που σήμερα παραλαμβάνει το πρώτο βραβείο του διαγωνισμού για την Πατρώα Γη —την Πατρώα Γη του καθενός από μας— εάν μπορέσει να προσθέσει ένα μικρό λιθαράκι στο οικοδόμημα που καλείται να χτίσει η ποίηση μας, θα δικαιούται να αισθάνεται υπερήφανος, γιατί δεν εξεπλήρωσε τίποτα παραπάνω από το χρέος του. Ευχαριστώ πολύ.


* Ευχαριστήρια ομιλία του Βασίλη Κουρή στο υπαίθριο θέατρο της Σκύρου τον Ιούλιο του 1993 κατά την παραλαβή του πρώτου βραβείου ποίησης που του είχε απονεμηθεί σε πανελλήνιο λογοτεχνικό διαγωνισμό για το ποίημα του «Ελλάδα». Τον διαγωνισμό είχε προκηρύξει το Μουσείο Φαλτάιτς και το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Ελληνισμού με θέμα «Πατρώα Γη».

 
© 2019 Βασίλης Κουρής - Η βιογραφία και το έργο του
Joomla! is Free Software released under the GNU/GPL License.